BOA’s moeten we niet willen.

BOA insigne

Dit filmpje werd een tijd geleden verspreid over de wereldwijde web. Wat we hier zien zijn 3 buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA) die bezig zijn met de aanhouding van een verdachte. De aanleiding voor de aanhouding is niet duidelijk uit dit fragment. Even later komt een reiziger zich bemoeien met de aanhouding, deze wordt door één van de BOA’s met de wapenstok op afstand gehouden. We zien dat de BOA drie raken klappen geeft aan de reiziger terwijl hij naar achteren loopt.

BOA’s komen we steeds vaker tegen, in de trein en op stations, op straat en in het bos. In 2014 telde Nederland zo’n 25.000 BOA’s. De bevoegdheden van een boa zijn gekoppeld aan de taak die zij uitvoeren. De taken zijn vertaald naar zes domeinen. Zo valt een leerplichtambtenaar onder het domein onderwijs, een parkeercontroleur onder openbare ruimte en een belastinginspecteur onder werk, zorg en inkomen, een treinconducteur valt onder domein openbaar vervoer. Bijna de helft van alle boa’s valt onder het domein generieke opsporing. Het gaat dan bijvoorbeeld om politieboa’s, douaniers en marechaussees.

Om te kunnen werken als BOA moet je betrouwbaar en bekwaam zijn. Een persoon beschikt over de betrouwbaarheid voor de uitoefening van opsporingsbevoegdheden als hij van onbesproken gedrag is, dit houdt in dat je Verklaring Omtrent Gedrag moet kunnen overleggen. Voor de bekwaamheid moet de boa een diploma behalen. Dit is altijd een basisbekwaamheid en een aanvullend gedeelte dat per boa-soort verschilt.

De BOA’s die we in het filmpje zien zijn medewerkers van het Veiligheidsteam Openbaar Vervoer (VOV) van de gemeente Amsterdam. Dit team, dat bestaat uit 150 politiemensen en veiligheids-medewerkers van Dienst Stadstoezicht, richt zich helemaal op de openbare orde en veiligheid in en rond het openbaar vervoer. Deze BOA’s zijn uitgerust met handboeien en wapenstok, daarbij zijn ze ook bevoegd voor pepperspray die ze overigens niet meedragen. Wapenstok is een geweldsmiddel waarvoor ze 6 keer per jaar een training (RTGB) krijgen en elk jaar worden ze voor zowel de praktijk en de theorie geëxamineerd. Geweldsbevoegdheid is een bevoegdheid wat de wetgever aan de politie heeft gegeven. De BOA’s voeren daarom steeds meer taken uit wat eigenlijk bij de politie ligt.

Het probleem van de BOA’s met geweldsbevoegdheid ligt bij de bekwaamheid. Het examen rechtskennis bestaat uit 50 meerkeuzevragen, waarbij de kandidaat telkens één antwoord kiest. Om een voldoende te behalen moeten tenminste 34 vragen goed beantwoord zijn. Daarnaast bestaat de bekwaamheid uit een examen voor proces-verbaal. Opleiding tot BOA is voor alle niveaus beschikbaar. Dat is dus een wereld van verschil met de politie, waar de opleidingsduur verschilt per niveau, zoals 1,5 jaar voor de MBO2-opleiding tot surveillant en 3 jaar voor de MBO4-opleiding tot hoofdagent.

In de ambtsinstructie voor de politie wordt geweld gedefinieerd als “Elke dwangmatige kracht van meer dan geringe betekenis uitgeoefend op personen of zaken”. Voorwaarde om geweld te gebruiken is redelijkheid (subsidiaire) en matigheid (proportioneel).

Subsidiariteitsbeginsel: Je moet je doel als buitengewoon opsporingsambtenaar zien te bereiken op de manier die het minst ingrijpend is voor de burger. Met andere woorden: het soort middel dat je kiest moet redelijk, niet te zwaar, zijn. Welk middel ga je als buitengewoon opsporingsambtenaar gebruiken? Altijd het minst ingrijpende. Niet aanhouden als staande houden voldoende is. Geweld is een uiterst middel. Je gebruikt alleen geweld als je met een ander middel niet je doel kunt bereiken. Dus geen geweld gebruiken als een waarschuwing voldoende is om de verdachte mee te laten werken bij een aanhouding.

Proportionaliteitsbeginsel: De uitoefening van je gekozen bevoegdheid moet in verhouding staan met het beoogde doel. Met andere woorden: het middel moet op gematigde wijze worden gebruikt, niet te vaak, te veel of te hard. Als je kiest voor het aanwenden van geweld dan geen twee klappen als één volstaat. Of: geen verwurgingstechniek toepassen, als je met een opbrengtechniek de verdachte onder controle kunt houden.

Terugkomend op het filmpje zien we dus de BOA drie keer met de wapenstok inslaan op een omstander. Zijn techniek is precies zoals hij dat geleerd heeft bij RTGB, niks op aan te merken. Wat we zien en niet horen is dat hij moet waarschuwen als hij geweld gaat gebruiken, die mogelijkheid was er. Wat hij eist van de omstander is dat hij achteruit moet gaan, we zien dat de omstander dat ook aan het doen is. Toch slaat hij drie keer met de wapenstok. Het geweld was noch redelijk, een duw was voldoende geweest, noch matig, in het filmpje zien we dat de omstander na de eerste klap naar achteren loopt.

Tot slot, BOA’s moeten we niet willen. Vaak weten we als samenleving niet wat hun bevoegdheid is, waardoor het uit de hand loopt voor een metrokaartje van 1,30 euro. BOA’s zelf hebben het opleidingsniveau niet van een politieagent om taken uit te voeren van de politie. De overheid heeft te veel bevoegdheden gegeven aan BOA’s waar ze niet weten mee om te gaan. Daarom geen pepperspray en geen wapenstok voor BOA’s, totdat deze mensen een degelijke opleiding krijgen.

Keyser Soze – Professionele Turk

Advertenties