Mijn eerste baan in loondienst in Noorwegen was in de plaats Kyrksæterøra, zo’n twee uur rijden van Trondheim, waar mijn vrouw en ik een vaste betrekking vonden bij een ramenfabriek. ´Ramen` zoals in ruiten, niet de Japanse soep.
De Noorse fabriek. Ik moet eerst bekennen dat ik nog nooit eerder in een echte productiefabriek heb gewerkt. Dat was ook het plan. Carriere sluiten in Nederland en meer genieten van het leven in een land als Noorwegen. Het salaris viel ons niet tegen. Natuurlijk is Noorwegen prijzig maar met twee personen moet het toch heel gek lopen als je daar niet mee uitkomt. En omdat het een eenvoudige baan betreft, trok ik om 15.00 uur aan m’n stutten en ben ik m’n werk al vergeten als ik de buitendeur open doe.
Naast bovengenoemde voordelen zijn er natuurlijk ook nadelen aan fabriekswerk. Een nadeel is dat het werk te verwachten eentonig kan zijn. Mijn laatste werkplek was de plaats waar vier raamdelen met een machine, veel lijm en ‘spikers’, in elkaar werden gezet. De verlijmde stukken gingen in de machine die de vier delen aan elkaar perste. Na wat welgemikte pistoolschoten waren de losse raamdelen een trots raam geworden en we pakten de volgende delen. Ik heb dus heel wat uren lijm gesnoven en al snel begon ik de lijmsnuivertjes in de straten van Rio de Janeiro beter te begrijpen. Eén raam is leuk maar bij raam honderd begint de verveling een beetje toe te slaan. Fabriekswerk. U kent dat wel.
Ik had een vaste collega, een man uit Polen. Laten we hem voor het gemak ´Grzegorz’ noemen. Een dikke man met een rond gezicht en twee jampotglazen op z´n neus. Als hij tegen me sprak boog hij voorover voor zover de anatomie van zijn lichaam het toeliet en kwam neus aan neus met me te staan. Door de vergroting van zijn bril keek ik naar twee golfballen met een stip erop. Nu staan Polen er om bekend dat het de meest harde werkers zijn die er op deze planeet rondlopen, na de langgestraften in de Siberische kwikmijnen dan. Zo niet deze Pool. Ik durfde hem nooit naar het Poolse woord voor ‘aartslui’ te vragen maar ik verdenk het land Polen ervan hem onder dwang te hebben uitgezet in verband met een devaluatie van de Zloty.’ Grzegorz’ betekent in het Pools ’wakend, oplettend’ en hij is inderdaad wakend en oplettend dat hij geen meter meer loopt dan absoluut noodzakelijk. Ik heb verschillende manieren geprobeerd om hem bij te sturen. Vriendelijk verzoeken, dringend verzoeken, boos worden, dreigen, niets hielp. Ik ben er op een gegeven moment het komische maar van gaan inzien en ben wat rustiger gaan werken. Chefs lieten hem zijn gang gaan omdat ze al te vaak naar twee golfballen hadden gekeken. Arme Grzegorz.
Er werkten ongeveer dertien nationaliteiten in de fabriek. Naast de Noren veel Polen, een aantal Roemenen, een Kosovaar, Oost Duitsers, Afghanen, Syriers en zelfs twee Nederlanders. Allemaal met hun eigen redenen om het moederland te verlaten en het geluk, vrij of onder dwang, elders te proberen. De stereotypen die ik over bevolkingsgroepen heb, lijken allemaal te kloppen gelukkig. Op vriend Grzegorz na dan.
Na een korte ‘vrije leven’ periode van ‘eigen baasje’ in de horeca, moest ik in het begin behoorlijk wennen aan mijn nieuwe positie van ‘die oude jongste medewerker’. Fluiten, gebaren en toeschreeuwen om je aandacht te trekken is in de fabriek heel normaal maar voor mij, verwende snob, ‘quite a shock’. Het meeste ergerlijke vond ik nog het op de Noorse manier, met het vingertje, gebaren dat je moet komen helpen. Lichamelijk van buiten was er aan mij niets te zien maar in gedachten riep ik dingen waarvan de inwoners van de wijk Kanaleneiland in Utrecht rode koontjes zouden krijgen. Maar alles went en ik ken mijn plaats.
