Veertig procent van de jongvolwassenen tussen de 18 en 29 jaar rookt of vapet. Dat blijkt uit een recente peiling. De rookvrije generatie van 2040 begint daarmee steeds meer op een administratieve fout te lijken.
De overheid heeft inmiddels zo’n beetje alles geprobeerd. Hogere accijnzen, verboden, saaie verpakkingen, verpakkingen met bloedhoestfoto’s en rookvrije terrassen. Het mocht allemaal niet baten. Tabak werd duurder en de jongere dacht kennelijk: dan maar een vape.
En volgens IWIH gaat er hier dus iets ergens mis.
Want misschien is het probleem helemaal niet dat roken te goedkoop is. Misschien is het probleem dat roken nog steeds niet schadelijk genoeg is.
Dat klinkt misschien wat radicaal, maar de overheid moet durven doorpakken. Als hogere prijzen niet werken, moet je niet nóg hogere prijzen invoeren. Dan moet je het product zelf aanpassen.
Een sigaret die na twee trekjes direct een lichte beroerte veroorzaakt. Dat zet mensen aan het denken.
Of een vape waarbij de gebruiker na iedere twintig dagen een willekeurig orgaan verliest. Vandaag een nier. Volgende week een stukje lever. Na drie maanden krijg je vanzelf een brief van het ziekenhuis waarin staat dat je voorlopig niet meer hoeft te komen omdat er weinig meer te behandelen valt.
Nu wordt vooral verteld dat roken schadelijk is. Dat is veel te vrijblijvend. Nederlanders zijn gewend aan waarschuwingen. Op een fles bleekmiddel staat ook dat je het niet moet opdrinken en toch is de mensheid nog altijd in leven. Nee, een waarschuwing werkt pas echt als je buurman op dinsdagmiddag rokend de supermarkt uitloopt en donderdag zonder longen weer naar binnen wordt gereden.
Dan wordt het interessant.
Het mooie is dat het effect zichzelf vervolgens versterkt. De huidige roker sterft eerder. Zijn vriendenkring wordt kleiner. Zijn collega’s krijgen een lege stoel naast zich. Op het verjaardagsfeest ontbreekt ineens Jeroen, die altijd buiten stond te roken met zijn jas half open. Niemand weet precies wat er is gebeurd, maar iedereen weet het eigenlijk wel.
En daar gaat preventie werken.
Een zestienjarige ziet zijn vrienden niet meer met een vape staan, maar met een herdenkingskaartje in de hand. Dat maakt een stuk meer indruk dan een campagne met een BN’er die vertelt dat je jezelf moet zijn.
Misschien moet Nederland daarom stoppen met het duurder maken van tabak. Gewoon weer betaalbaar houden. Voor een euro of vijf koop je een pakje waarmee je uitstekend kunt onderzoeken hoe snel een menselijk lichaam kan aftakelen.
De eerste drie pakjes zijn gratis.
Daarna zien we wel wie er nog over is.
