Ik heb veel landen gezien maar ging nooit buiten Europa tot het moment dat we in 2010 besloten onze vakantie in Cuba door te brengen. Cuba heeft altijd een onverklaarbare aantrekkingskracht op me gehad. Waarschijnlijk mede door de vele verhalen over Fidel Castro, de Varkensbaai, Guantanamo Bay en de plaatjes van plantages en jaren 50 auto’s. Ik ken meer mensen die op vakantie naar Cuba zijn geweest en die lagen twee weken aan hetzelfde zwembad in vakantieparadijs Varadero. Dat was niet het Cuba wat ik voor ogen had. Mijn vrouw en ik besloten om in twee weken met een huurauto het eiland te verkennen.
Cuba is natuurlijk geen Spanje en we hebben ons dan ook goed ingelezen over het land van de Cubanen, hun gebruiken, de politieke situatie en eventuele risico’s voor onszelf. Zoveel mogelijk over alles eigenlijk. Er is veel te vinden via internet en in reisverhalen. Voor u gaat, lees alles. Er zijn tips die je MOET weten om niet in problemen te komen. Eén van de tips is bijvoorbeeld dat de ANWB in Cuba geen borden plaatst. Er zijn gewoon geen bewegwijzeringsborden in Cuba. Of, in ieder geval heel weinig. Zorg dus voor de juiste wegenkaart en er bestaat maar één wegenkaart die een klein beetje klopt en dat is de ‘Guia de Carreteras highway guide’. Tik de naam in op internet en je vindt een verkooppunt. Liefkoos deze kaart als je laatste strohalm. Dat is het namelijk ook.
Het verhaal over de vlucht van 10 uur van Amsterdam naar ‘Holguin Frank Pais Internacional Airport’ zal ik u besparen. Ik werk persoonlijk liever een weekend in een Limburgse kolenmijn dan 10 uur te verblijven op een halve vierkante meter. Vreemd genoeg leken de meeste mensen om mij heen er goed mee om te kunnen gaan. Het was geen verrassing dat iedereen werd gecontroleerd op ‘ziektes’ toen we de luchthaventerminal van Holguin binnenliepen. We hadden de betreffende formuliertjes immers in het vliegtuig al ingevuld. De verpleegsters die ons aanspraken waren wel een verrassing. Jongedames in strakke verpleegsteruniformen met kort rokje, op paalhakken en met netkousen. Cuba beviel me nu al. Mijn vrouw was snel door de security maar bij mij duurde het wat langer. In een klein hokje werd ik doorgezaagd door een gewichtig kijkende Cubaan over het doel van mijn komst. Na enige tijd kon ik de man overtuigen van mijn goede bedoelingen en mocht ik door. Door een enigszins Nederlandssprekende Cubaanse taxichauffeur worden we in 20 minuten, aldoor luid toeterend, naar ons hotel ‘Mirador de Mayabe’ gebracht. Onderweg keken we onze ogen uit. Buiten Europa zijn we ‘groentjes’ natuurlijk. Hier was de wereld totaal anders. Tropisch klimaat met dito vegetatie, half verharde wegen, ossewagens, jaren vijftig auto’s, man te paard, sloppenwijken, mensen in tot op de draad versleten kleding. Zelfs het licht is hier anders heb ik ervaren als hobby-fotograaf. Aangekomen in ons eerste hotel smaakte het eerste biertje ‘Christal’ goed en namen we de gebakken schoenzolen voor lief. Het was een lange dag geweest.
Cubanen zijn qua ‘spullen’ straatarm. Iedere Cubaan die je op je reis tegenkomt zal, als het even kan, aan je verdienen. Niet erg, ik zou hetzelfde doen, maar hou daar rekening mee, of je moet werkelijk willen geloven dat je zoveel Cubaanse vrienden hebt. Het begint al met de tuinman na je eerste overnachting die je vrouw een mooi boeketje bloemen uit de tuin en een palmblad gevouwen tot sprinkhaan, aanbiedt. Ieder vriendelijk gebaar van een local kost je echter gewoon geld. Hoe erg is dat? Niet erg. Stel dat je iedere aanklamper een stukje Euro geeft, hoeveel zal je dan uiteindelijk kwijt zijn? Vijftig Euro? Op een vakantie van duizenden Euro’s? Gaat nergens over. Gewoon lekker doen en de mensen kunnen weer eens lux eten kopen zoals geen-bonen.
s ’Morgens in het hotel wachten we op de huurauto, buiten op het terras. Hier treffen we een dikke Duitser van pensioenleeftijd die we gisteravond bij onze aankomst ook al tegenkwamen in het hotel. Hij was, net als gisteravond, erg dronken, s’morgens, om half negen. Hij wil graag meerijden in onze huurauto naar Holguin want hij heeft zijn bus gemist. Daar hebben we geen zin in en we vervolgen zonder hem onze weg in een kobaltblauwe Peugot 206 waarvan ik eerst van alle zijden foto’s heb gemaakt. We wisten de verhalen van schadefacturen achteraf en ik had me voorgenomen zowel vooraf als achteraf foto’s te maken. Er is overigens nooit een achteraf factuur gekomen. We zijn op weg naar Santiago de Cuba, de tweede stad van Cuba met een half miljoen inwoners. Fidel Castro viel in 1953, buiten de stad, de kazerne Moncada aan met een groep revolutionairen. De aanval mislukte.
Transport is een groot probleem in Cuba. Er is geen goed openbaar vervoer. Het openbaar vervoer bestaat uit roestige oude vrachtwagens met een stalen laadbak waar je in kunt klimmen. Geen dienstregeling. Ga maar langs de weg staan en misschien komt er een langs. Als haringen in een ton laten mensen zich vervoeren. Je gelooft het niet als je het ziet. Veiligheid nul. En mensen moet soms uren wachten in de brandende zon om mee te kunnen. In Nederland snijden we met messen in comfortabele treinzittingen, gewoon, omdat het kan. De Cubanen hebben bedacht dat ‘liften’ ook een verstandige keuze is. We wisten dit en hebben van tevoren besproken wat we hiermee zouden doen. Doen we mee zoals vele anderen en stoppen we voor een lifter of negeren we alle smeekbedes? We hebben besloten dat we doen als Cubanen. Anders hadden we all-inclusive in Torromolinos moeten gaan zitten. Wel besloten we, we zijn niet helemaal gek, geen jonge mannelijke Cubanen mee te nemen. Niet netjes voor al die andere keurige Cubaanse jongemannen maar hey, het is van zichzelf al spannend genoeg in Cuba. De eerste tien minuten rijden hadden we al een auto vol lifters kunnen hebben maar we waren net op weg en stelden de lifters nog even uit. Er doemde een T-splitsing op, die niet op ‘de beste kaart van Cuba’ staat. Is het nu links- of rechtsaf naar Santiago? Gelukkig staan er vier vrouwen bij de T-splitsing die de weg weten. Twee laten we instappen en de dikste van het stel wijst ‘rechtsaf’. Zo hebben we die rit nog een dame met paraplu vervoerd en een oude baas. Mijn vrouw spreekt een beetje Spaans gelukkig, maar over het algemeen zijn de ritjes met lifters ‘eenzijdig stil’ te noemen.
In Santiago de Cuba moeten we tanken en ik vind gelukkig één van de schaarse benzinepompen die Cuba rijk is. Ik hang net het pistool in de tank wanneer ik word aangeklampt door een jongen die ‘Dagoberto’ heet. Of ‘hij ons rijke westerlingen kon helpen zodat hij wat geld aan ons kon verdienen’. Nou ja, zo zei hij het niet letterlijk natuurlijk maar ik begreep zijn bedoelingen wel. Het kwam op zich goed uit want je kunt never nooit je hotel vinden in een Cubaanse stad, zonder hulp van een local. Hij stapte in en bracht ons naar ons hotel, Villa Gavioha de Santiago. Dagoberto hoefde voor zijn gidsen geen geld, maar vroeg ons als tegenprestatie om vanavond bij zijn familie te komen eten die een ‘paladares’ hadden. Cuba staat van oudsher alleen staatshotels en restaurants toe. De laatste jaren echter is het ook voor particulieren toegestaan een restaurant aan huis te hebben. Een goede ontwikkeling voor de inwoners. We hadden al besloten om dit een keer te gaan doen en waarom niet direct vanavond? We spreken een tijd af met Dagoberto en hij verdwijnt. De kofferdrager in het hotel ontpopt zich als een echte gentleman. Hij is niet alleen kofferdrager maar ook securitymedewerker bij verschillende staatshotels zoals deze. Hij is vriendelijk, beleefd en behulpzaam. Als tip wil hij graag een pen en hij geeft aan een verzamelaar van munten te zijn. De Euro mist hij nog in zijn verzameling. Als dank gaan we morgen met hem op pad omdat hij ons wat mooie dingen in de omgeving wil laten zien. Gids voor een dag. Altijd handig.
Dagoberto stond stipt op tijd klaar om ons naar zijn paladares te brengen. De rit ging langs een verwarrend aantal links-rechts straatjes en het ging bijna mis. Er zijn weinig tot geen regels in het verkeer dus zag ik niet dat ik een nauwe gelijkwaardige kruising op wilde rijden. Met 60 km/h. Dagoberto schreeuwde ‘STOOOOP” en ik maakte een noodstop. Net op tijd want van links kwam twintig ton schroot op wielen de kruising overgevlogen. Als hij niet had geroepen had ik dit stuk nooit geschreven. Na nog wat verder rijden door een steeds minder prettig wordende buurt komen we tot stilstand voor zijn familiewoning. Iets zorgelijk lopen we een binnenplaats op waar aan de zijkant een gedekte tafel staat. De vrouw des huizes serveert ons een uitstekende maaltijd met kreeft, rijst, bonen en diverse groenten. Dagoberto kletst graag en het was een gezellige avond. Aan het eind komt de man des huizes met een fles rum en een doos Havana’s aan ons tafeltje. Het was een grote man, met een snor, en misschien wat littekens in z’n gezicht maar dat kon ik niet goed zien want het was donker. Of we wat van zijn eerlijk verkregen waar wilden kopen. Omdat ik aan het gezicht van de man kon zien dat het echt een goudeerlijke gozert was, heb ik de fles rum maar gekocht. Hierna vergezelde Dagoberto ons terug naar ons hotel en vroeg ons onderweg wat hij morgen voor ons kon betekenen. ‘Niets’, zeiden wij. ‘We gaan andere dingen doen’. Vanaf dat moment was Dagoberto stil en ik verdenk zijn familie ervan dat hij ervan langs krijgt als hij thuiskomt. Ze gaan niets meer aan ons verdienen.
VOLGENDE WEEK DEEL 2
