De volgende dag, na het ontbijt waar ik voor het eerst en de enige keer in mijn leven een kolibri in het wild voor een bloem zag kolibrien, gingen we op stap met onze securityman en gids, Alexander. Een boom van een kerel maar heel vriendelijk. We pikken hem niet op bij het hotel want Fidel mag niet weten dat hij aanpapt met de gasten. Hij zou onmiddellijk ontslagen worden en hij verdient de kost voor vrouw en kinderen. Hij wil ons de bezienswaardigheid ‘El-Cobre’ laten zien. Een belangrijke kerk in Cuba. Via de hectische stad rijden we door een prachtig berglandschap naar de basiliek. Onderweg vertelt Alexander honderduit over zijn povere bestaan in Cuba. Hij heeft een huis met een kapot dak sinds de laatste cycloon maar hij heeft geen geld voor reparatie, hij vertelt over zijn kinderen en zijn vrouw die slechte ogen heeft. De brillen zijn schaars in Cuba. Bij El-Cobre aangekomen worden we onrustig. Tientallen verkopers van prullaria bestormen onze auto en klampen zich eraan vast. Nu zag ik het voordeel van een Cubaanse kleerkast als gids. Hij deed zijn raampje open en gromde ze toe. Ze dropen onmiddellijk af en we parkeerden de auto een stukje verder. Ik weet zeker dat ons zonder Alexander niets was overkomen maar wij westerlingen zijn die intimidatie gewoon niet gewend. El-Cobre is een bezienswaardigheid waar de meeste Cubanen alleen maar van kunnen dromen maar nooit zullen bezoeken. Dan besef je dat je een rijke westerling bent en hoe arm deze mensen zijn. Geld maakt niet gelukkig maar gelukkig maken ze wel geld.
Ik moet hier wel even bij vertellen dat ik de Cubanen alleen arm zie in ‘spullen, materie’. Spullen hebben niet alles met gelukkig zijn te maken. De gezondheidszorg is aanwezig, geheel niet slecht en van staatswege. Iedere Cubaan heeft recht op voeding en hoewel karig en eenzijdig, het is er. Niemand hoeft dood te gaan van ondervoeding. Cubanen volgen gratis scholing. Iedere Cubaan kan dokter worden. Een dokter verdient vervolgens niet veel meer dan een kamermeisje, dat dan weer wel. Sterker nog, het kamermeisje verdient meer in een maand doordat zij kleine tips krijgt van gasten. Het is in Cuba altijd mooi weer, de mensen lachen en dansen buiten, kortom, afgezien van het feit dat de meeste Cubanen geen enkele vorm van luxe kennen, wil ik beweren dat, en ondanks dat ik niet met ze wil ruilen, de mensen geen slecht leven hebben.
Bij het verlaten van El-Cobre vraagt Alexander of hij iets bij de snuisterij kraampjes moet kopen voor ons en tegen welk bedrag. We geven hem een briefje van 5 Cuc en laten hem ons verrassen. Even later stapt hij glunderend in met twee afzichtelijke kleine kerkjes met een afbeelding van Maria erin. Deze relikwieën zijn heel bijzonder want ze worden gemaakt met gevonden stukjes hout en plastic en zijn geliefd in heel Cuba. Het is een bewijs dat je in El-Cobre bent geweest. Buiten ontstaat tumult onder de verkopers. We willen snel weg en via de stad rijden we door en bezoeken El-Moro in Santiago de Cuba, niet te verwarren met het gelijknamige ford in Havana. Bij terugkomst nemen we afscheid van Alexander en betalen hem voor zijn gidswerk. We geven aan vanavond op het terras aan de achterzijde van het hotel de fles rum met sigaren aan te spreken en nodigen hem uit om mee te helpen. Als het goed donker is doemt hij op bij het terras en fluistert, aangezien zijn ‘baas’ op de aangelegen gang een kamer heeft. Stiekem roken en drinken we zo de avond door en praten op een fluistertoon. Alexander vraagt ons om foto’s van thuis en beschaamd laat ik die zien. Voor zijn begrippen blijken we in een kasteel te wonen en er staat ook nog een auto voor de deur. Achteraf had ik natuurlijk beter kunnen zeggen dat ik geen foto’s op mijn iPod had (de smartphone was in 2010 nog niet zover). Die avond nemen we afscheid van onze nieuwe vriend Alexander om de dag erna onze reis voort te zetten door het indrukwekkende Cuba.
We gaan op weg naar Camaquey. Onderweg drinken we ergens koffie en zien een Cubaan onze auto wassen met zijn zakdoek en een fles water. Men doet alles om wat geld af te dwingen. Camaquey is qua verkeer een gekkenhuis maar een fietsende gids brengt ons voor 1 Cuc naar ons schitterende koloniale hotel. Dit hotel zag er echt uit zoals een Cubaans hotel er in mijn verbeelding uit moest zien. Met een bar waar echte Mojito wordt gemaakt. Mojito is een drankje wat zijn oorsprong in Cuba heeft. Een op rum gebaseerde cocktail. Heerlijk en de volgende is altijd nog lekkerder. Het eten was een ramp. Dit eten lag erbij alsof het drie dagen geleden was klaargemaakt en misschien was dat ook werkelijk zo. Ik bedankte maar mijn vrouw had zoveel trek dat ze er wat van genomen heeft waarvan ze diezelfde avond spijt zou krijgen. Didi heet de jonge fietstaxichauffeur die ons gaat rondrijden. Een zwarte Cubaan die het leven in Cuba meer dan zat is. Hij rijdt ons rond en verteld honderduit in belabberd Engels waar we niets van snappen. Didi zou graag een Nederlands liedje leren zingen en gezien het verkeer in Camaquey, lijkt ons ‘Opzij’ van Herman van Veen wel een geschikt liedje. We schrijven het uit en Didi begint te oefenen. Heel grappig. Een Cubaan die ‘Opzij-opzij-opzij, maak-plaats maak-plaats maak-plaats’ zingt tijdens zijn toekomstige fietstochten door het drukke verkeer.
We hebben 190 kilometer rijden naar Sancti Spiritus voor de boeg. De wegen waren slecht tot zeer slecht tot nu toe, maar het wordt al wat beter. Er vallen vele doden onder de toeristen in het verkeer in Cuba. De wegen zijn slecht, er zijn geen duidelijke wegwijzers, er rijdt (vracht)verkeer wat aan geen enkele westerse verkeersregel voldoet en ik kan me niet voorstellen dat Cubanen een rijbewijs hebben. Hoe dichter je bij Havana komt hoe beter de weg. Men is ooit aan een echte snelweg vanaf Havana begonnen maar op een gegeven moment was het geld op. De snelweg gaat op een gegeven moment gewoon over in gruis en kuilen. Dit keer vinden we het hotel snel en zelf. Een minder mooi hotel maar met een zwembad waar we een paar uurtjes rusten. Ondanks de kokende zon besluiten we naar de stad te gaan en bestellen een taxi. Een hoogblonde taxichauffeuse van +50 jaar rijdt stevig door. We spreken af dat ze ons om 22.00 uur weer oppikt. Na te hebben gegeten bij een staatsrestaurant gingen we op een bankje zitten op een plein in Sancti Spiritus. Er was een feest. Er was veel drank en er waren opstootjes tussen vrouwen onderling. We raakten in gesprek met twee ‘blanke’ Cubanen die ons vertelden dat er twee soorten Cubanen zijn. De zwarte ‘voormalige slaven’ die eigenlijk geen Cubanen maar Afrikanen zijn, en de ‘blanke’ echte Cubanen, zoals zij. Voor mij zijn de echte Cubanen ook niet bepaald blank maar dat is een kwestie van interpretatie denk ik. De twee stromingen zijn in ieder geval niet blij met elkaar. Ondertussen vechten de Afrikaans Cubaanse vrouwen elkaar de tent uit om de mannen. Blondie haalt ons op om 22.00 uur en brengt ons naar ons hotel.
VOLGENDE WEEK DEEL 3 (laatste)
